Sterk lijken betekent niet altijd dat het goed gaat
Sommige kinderen laten duidelijk zien dat ze het moeilijk hebben.
Andere kinderen worden juist stiller, behulpzamer of zelfstandiger. Ze lachen, maken grapjes en zeggen dat alles goed gaat.
Daardoor kunnen zorgen lang onzichtbaar blijven.
Sterk zijn kan een manier zijn om vol te houden
Een kind kan leren dat er weinig ruimte is voor zijn gevoelens.
Misschien zijn er thuis al genoeg problemen. Misschien wil het niemand extra belasten. Misschien heeft het eerder geprobeerd iets te vertellen, maar werd er niet echt geluisterd.
Het kind besluit dan:
Ik los het zelf wel op.
Ik mag niemand lastigvallen.
Ik moet flink blijven.
Mijn gevoelens zijn niet belangrijk.
Als ik zwijg, wordt het niet erger.
Dat kan eruitzien als kracht. Vanbinnen kost het vaak enorm veel energie.
Goed functioneren betekent niet automatisch dat het goed gaat
Een jongere kan goede punten halen en toch veel stress hebben.
Een kind kan vriendelijk en behulpzaam zijn en zich toch eenzaam voelen.
Iemand kan sporten, lachen en vrienden hebben en ondertussen bang, uitgeput of verdrietig zijn.
Kijk daarom niet alleen naar prestaties. Kijk ook naar wat het een kind kost om alles vol te houden.
Mogelijke signalen
Eén signaal bewijst niets. Verschillende veranderingen samen kunnen wel betekenen dat een kind extra aandacht nodig heeft.
Let bijvoorbeeld op:
voortdurend zeggen dat alles goed gaat;
moeilijk hulp kunnen vragen;
overdreven bang zijn om fouten te maken;
altijd voor anderen zorgen;
gevoelens wegwuiven met grapjes;
slecht slapen of vaak moe zijn;
hoofdpijn of buikpijn zonder duidelijke oorzaak;
sneller boos of geïrriteerd reageren;
zich terugtrekken na school;
paniek rond toetsen of prestaties;
plots minder interesse hebben in vrienden of hobby’s;
zichzelf pijn doen of zeggen niet meer te willen leven.
Ga niet onmiddellijk invullen wat er aan de hand is. Zie deze signalen als een uitnodiging om rustig contact te maken.
Begin met wat je ziet
Een zware vraag zoals “Wat is er mis met jou?” kan een kind doen dichtklappen.
Vertel liever wat je hebt opgemerkt:
“Ik merk dat je de laatste tijd erg moe bent.”
“Je zegt dat het goed gaat, maar ik zie dat je veel spanning hebt.”
“Ik zie dat je altijd voor iedereen klaarstaat. Wie zorgt er eigenlijk voor jou?”
Zo hoeft een kind jouw conclusie niet te bevestigen. Het krijgt alleen een opening om iets te vertellen.
Geef ruimte zonder weg te gaan
Een kind wil soms niet onmiddellijk praten. Dat betekent niet dat je niets kunt doen.
Je kunt zeggen:
“Je hoeft het nu niet te vertellen. Ik blijf beschikbaar.”
“Je mag het ook opschrijven of mij een bericht sturen.”
“Je hoeft het niet eerst perfect uit te leggen.”
“Ook als je niet weet wat er is, mag je hulp vragen.”
Blijf daarna rustig aanwezig. Vraag later opnieuw hoe het gaat, zonder druk uit te oefenen.
Probeer het niet meteen op te lossen
Wanneer een kind iets vertelt, willen volwassenen vaak direct advies geven.
Soms is luisteren eerst belangrijker.
Je kunt vragen:
Wil je dat ik alleen luister?
Wil je samen nadenken?
Wat zou vandaag een beetje helpen?
Wie voelt voor jou veilig?
Waar maak je je het meeste zorgen over?
Wat wil je dat ik wel of niet doe?
Zo behoudt het kind zoveel mogelijk inspraak.
Ook sterke kinderen hebben bescherming nodig
Een kind dat veel aankan, blijft een kind.
Het mag moe zijn. Het mag huilen. Het mag twijfelen. Het mag hulp nodig hebben.
Zinnen die kunnen helpen:
“Je hoeft bij mij niet sterk te zijn.”
“Jouw gevoelens zijn niet te veel.”
“Je hoeft dit niet alleen op te lossen.”
“Wat er ook speelt, we zoeken samen een veilige volgende stap.”
Wanneer moet je snel handelen?
Zoek onmiddellijk hulp wanneer een kind:
zegt niet meer te willen leven;
zichzelf pijn doet of dat wil doen;
direct gevaar loopt;
thuis of ergens anders wordt bedreigd;
vertelt over geweld, misbruik of ernstige verwaarlozing;
niet veilig naar huis kan.
Bel bij onmiddellijk gevaar 112.
Kinderen en jongeren kunnen bellen met Awel via 102. Bij vragen over geweld, misbruik of kindermishandeling kun je in België contact opnemen met 1712. Bij gedachten aan zelfmoord is er Zelfmoordlijn 1813.
Echte kracht begint bij niet alles alleen hoeven dragen
Een kind hoeft niet eerst in te storten voordat het hulp verdient.
Wacht daarom niet alleen op grote woorden of zichtbare tranen. Soms zit de belangrijkste boodschap verborgen achter:
“Het gaat wel.”
Kijk rustig. Blijf luisteren. En laat merken:
“Je hoeft hier niet alleen sterk in te zijn.”
Doe de stresscheck → stresscheck
Hoe voel jij je? → hoe-voel-jij-je