Skip to Content
Jij bent de moeite waard

Wat betekent zelfverwonding?

Zelfverwonding betekent dat iemand zichzelf pijn doet omdat de pijn vanbinnen te groot, te druk of te moeilijk voelt.

Dat maakt iemand niet raar, slecht of zwak. Het betekent meestal dat iemand met gevoelens zit waarvoor nog geen veilige woorden of uitweg gevonden zijn.

Wat betekent het? Waarom gebeurt het? Ik zoek hulp Terug naar de hulproute

Eerst dit: je bent geen probleem

Als jij jezelf pijn doet, eraan denkt, of iemand kent die dit doet, kan dat schrikken zijn. Misschien schaam je je. Misschien ben je bang dat anderen boos worden. Misschien weet je niet hoe je moet uitleggen wat er in jou gebeurt.

Toch is het belangrijk om te weten: zelfverwonding is vaak een signaal van innerlijke pijn, spanning, verdriet, boosheid, leegte of overweldiging.

Het gedrag is niet veilig, maar de persoon erachter verdient wel veiligheid, begrip en hulp.

Wat is zelfverwonding?

Zelfverwonding betekent dat iemand zichzelf bewust pijn doet. Vaak gebeurt dit niet omdat iemand dood wil, maar omdat iemand niet weet hoe hij of zij met intense gevoelens moet omgaan.

Sommige mensen beschrijven het als een manier om spanning kwijt te raken. Anderen voelen zich leeg en willen weer iets voelen. Nog anderen weten niet goed waarom het gebeurt, alleen dat de drang op dat moment heel sterk kan zijn.

Op deze pagina geven we bewust geen details over manieren waarop mensen zichzelf pijn doen. Dat is veiliger voor kinderen, jongeren en bezoekers die het moeilijk hebben.

Waarom doet iemand zichzelf pijn?

Er is niet één reden. Zelfverwonding kan verschillende betekenissen hebben. Vaak is het een teken dat iemand iets probeert te dragen dat vanbinnen te zwaar is geworden.

Te veel spanning Iemand voelt zoveel druk dat hij of zij niet meer weet hoe die spanning veilig weg kan.
Verdriet of boosheid Gevoelens kunnen zo groot worden dat ze moeilijk te begrijpen of uit te spreken zijn.
Leegte voelen Sommige jongeren voelen zich vanbinnen verdoofd of leeg en zoeken een manier om iets te voelen.
Niet weten hoe te praten Als woorden ontbreken, kan pijn soms een stille manier worden om te tonen dat het niet goed gaat.
Zelfverwonding is meestal geen aandacht zoeken. Het is vaak een manier om met pijn om te gaan, maar het is geen veilige manier. Hulp kan helpen om andere manieren te vinden.

Wat betekent het niet?

Rond zelfverwonding bestaan veel misverstanden. Die kunnen ervoor zorgen dat jongeren zich nog meer schamen en minder snel hulp vragen.

  • Het betekent niet dat iemand slecht of ondankbaar is.
  • Het betekent niet dat iemand “gewoon aandacht zoekt”.
  • Het betekent niet dat iemand expres anderen wil kwetsen.
  • Het betekent niet dat iemand zwak is.
  • Het betekent niet dat iemand dit alleen moet oplossen.

Als jij jezelf pijn doet of eraan denkt

Dan wil ik dat je dit eerst leest: je hoeft je niet te schamen om hulp te vragen. Je hoeft het ook niet perfect uit te leggen.

Je mag gewoon beginnen met één zin.

Voorbeeldzinnen die je kan sturen of zeggen:

“Het gaat niet goed met mij. Kan je even bij mij blijven of met mij praten?”
“Ik heb gedachten om mezelf pijn te doen en ik wil hier niet alleen mee blijven.”
“Ik weet niet goed hoe ik het moet uitleggen, maar ik heb hulp nodig.”
“Kan je samen met mij iemand zoeken die kan helpen?”
Voel je dat je jezelf nu iets zou kunnen aandoen? Ga naar iemand toe, bel iemand, of bel meteen 112 of 1813. Je hoeft niet te wachten tot het erger wordt.

Als je je zorgen maakt om iemand anders

Probeer niet te beschuldigen of te controleren. Begin rustig. Iemand die zichzelf pijn doet, schaamt zich vaak al of is bang voor een boze reactie.

Je kan beter zeggen wat je merkt en dat je bezorgd bent.

Voorbeeldzinnen:

“Ik merk dat je het moeilijk lijkt te hebben. Ik maak mij zorgen om jou.”
“Je hoeft mij niet alles te vertellen, maar je hoeft hier ook niet alleen mee te blijven.”
“Ik word niet boos. Ik wil vooral begrijpen wat er met je gebeurt.”
“Zullen we samen iemand zoeken die kan helpen?”
Ben jij zelf nog jong? Dan hoef jij dit niet alleen te dragen. Zoek steun bij een betrouwbare volwassene, leerkracht, CLB, ouder, plusouder of hulpverlener.

Wat kan helpen op een moeilijk moment?

Niet alles werkt voor iedereen. Maar soms helpt het om de drang even te vertragen en steun dichterbij te brengen.

  • Ga naar een plek waar iemand anders in de buurt is.
  • Stuur één kort bericht naar iemand die je vertrouwt.
  • Zeg hardop: “Ik hoef dit niet alleen te doen.”
  • Leg je telefoon klaar met één nummer dat je kan bellen.
  • Maak een hulpkaart voor moeilijke momenten.
  • Praat met een volwassene of hulpverlener die rustig kan blijven.
Maak mijn hulpkaart Hoe voel jij je? Doe de stresscheck

Heb je nu dringend hulp nodig?

Ben je nu in gevaar, of ben je bang dat jij of iemand anders zichzelf iets aandoet? Blijf hier niet alleen mee. Bel meteen iemand die kan helpen.

112 Bij onmiddellijk gevaar, brandweer, ziekenwagen of dringende noodhulp. Bel 112
1813 Zelfmoordlijn. Als je denkt aan zelfmoord of bang bent dat je jezelf iets aandoet. Bel 1813
102 Awel. Voor kinderen en jongeren die anoniem en gratis willen praten. Bel Awel 102
101 Dringende politiehulp in België. Bel 101
Waar vind ik hulp? Maak een hulpkaart

Verder lezen in deze reeks

Deze pagina hoort bij “Jij bent de moeite waard”. Je kan rustig verder lezen of teruggaan naar de hoofdpagina.

Terug naar de hulproute Kies rustig wat past bij jouw situatie. Stap voor stap vooruit Voor als alles te veel voelt en je klein wil beginnen. Lief zijn voor jezelf Voor moeilijke dagen waarop je streng bent voor jezelf. Zoek hulp Voor als je niet weet bij wie je terechtkan. Hoe merk je dat iemand zichzelf pijn doet? Signalen herkennen zonder te beschuldigen. Hoe kan ik helpen? Voor vrienden, klasgenoten en mensen die bezorgd zijn.

Onthoud dit

Zelfverwonding is een teken dat iemand pijn draagt. Die pijn verdient geen oordeel, maar aandacht en hulp.

Jij bent geen probleem. Jij bent iemand die steun mag krijgen.

Maak mijn hulpkaart Ik zoek hulp Dringende hulp

🦊 Hoi, ik ben Jip!